Akademia Obrony Narodowej – Wprowadzenie
Akademia Obrony Narodowej (AON) była państwową uczelnią cywilno-wojskową, która działała w Warszawie w latach 1990–2016. Jej celem było kształcenie wyższych kadr dowódczych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz cywilnych specjalistów w dziedzinie nauk o bezpieczeństwie i obronności. Powstała na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 maja 1990 roku, przekształcając Akademię Sztabu Generalnego w nową instytucję edukacyjną. W 2016 roku AON została zlikwidowana, a jej miejsce zajęła Akademia Sztuki Wojennej.
Historia Akademii Obrony Narodowej
Akademia Obrony Narodowej rozpoczęła swoją działalność 1 października 1990 roku. W skład jej struktury weszły cztery wydziały: Wydział Strategiczno-Obronny, Wydział Wojsk Lądowych, Wydział Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej oraz Wydział Nauk Humanistycznych. Z czasem nastąpiły zmiany w organizacji uczelni. Wydział Nauk Humanistycznych został zredukowany do Instytutu Nauk Humanistycznych, a w 1997 roku do AON przyłączono Wojskowy Instytut Historyczny, który jednak został rozwiązany w 2001 roku.
W połowie lat 90. AON zdecydowanie rozszerzyła swoją działalność dydaktyczną, otwierając nowe kierunki studiów dla studentów cywilnych, co doprowadziło do sytuacji, w której liczba studentów cywilnych zaczęła przewyższać liczbę studentów wojskowych. W 2007 roku podjęto proces reorganizacji, tworząc nowe wydziały: Wydział Zarządzania i Dowodzenia oraz Wydział Bezpieczeństwa Narodowego. Ostatecznie, z dniem 30 września 2016 roku, AON została zlikwidowana na mocy ustawy o utworzeniu Akademii Sztuki Wojennej.
Badania naukowe i ich znaczenie
Akademia Obrony Narodowej prowadziła różnorodne badania naukowe w zakresie obronności, koncentrując się na strategiach wojskowych, taktyce operacyjnej oraz naukach humanistycznych i ekonomicznych. Prace badawcze miały charakter prognostyczny i modelowy, co pozwalało na lepsze zrozumienie dynamicznie zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa. AON uczestniczyła także w badaniach prowadzonych przez NATO Defence College, co wzmacniało jej pozycję na międzynarodowej arenie akademickiej.
Międzynarodowa współpraca edukacyjna
AON aktywnie współpracowała z wieloma zagranicznymi uczelniami wojskowymi, co sprzyjało wymianie wiedzy i doświadczeń. Współpraca ta obejmowała akademie z krajów takich jak Niemcy, Czechy, Słowacja, Węgry, Dania, Austria, Szwecja, Francja oraz Stany Zjednoczone. Ponadto uczelnia utrzymywała kontakty z instytucjami edukacyjnymi z Litwy, Ukrainy, Grecji, Hiszpanii, Japonii, Chin, Korei Południowej, Indii oraz Arabii Saudyjskiej.
Programy studiów
W ramach swojej działalności Akademia Obrony Narodowej oferowała programy studiów na wszystkich trzech poziomach – licencjackim, magisterskim oraz doktorskim. Oprócz tego prowadziła studia podyplomowe w zakresach takich jak obronność państwa, zarządzanie kryzysowe oraz bezpieczeństwo informacyjne. AON kształciła także kadry cywilne na rzecz obronności państwa, w tym przedstawicieli administracji publicznej oraz samorządowej. Każdego roku blisko 250 słuchaczy uczestniczyło w Wyższych Kursach Obronnych organizowanych przez uczelnię.
Struktura organizacyjna Akademii
W 2013 roku struktura organizacyjna Akademii Obrony Narodowej obejmowała szereg wydziałów i instytutów. Do najważniejszych jednostek należały: Wydział Zarządzania i Dowodzenia z Instytutem Dowodzenia oraz Instytutem Logistyki, a także Wydział Bezpieczeństwa Narodowego z Instytutem Prawa i Administracji oraz Instytutem Stosunków Międzynarodowych. Ponadto funkcjonowały centra szkoleniowe takie jak Centrum Symulacji i Komputerowych Gier Wojennych czy Centrum Doskonalenia Kursowego Oficerów.
Organizacje studenckie
W AON działały różnorodne koła naukowe oraz organizacje studenckie. Do najbardziej aktywnych należały: Koło Naukowe Kryminalistyki i Kryminologii, Koło Naukowe Studentów Bezpieczeństwa Narodowego oraz Jednostka Strzelecka 1313 AON im. gen. Augusta Emila Fieldorfa ps. „Nil”. Od sierpnia 2013 roku działało również Stowarzyszenie Absolwentów i Studentów Akademii Obrony Narodowej.
Kadra naukowa i komendanci-rektorzy
AON zatrudniała wielu wybitnych wykładowców i specjalistów w różnych dziedzinach związanych z obronnością i bezpieczeństwem narodowym. Na przestrzeni lat uczelnią kierowało kilku komendantów-rektorów o wysokim stopniu wojskowym i akademickim. Do najważniejszych postaci należy gen. broni prof. dr inż. Tadeusz Jemioło (1990–2000) oraz gen. dyw. prof. dr hab. Bolesław Balcerowicz (2000–2003). Ostatnim komendantem był płk dr inż. Ryszard Parafianowicz (2016), który pełnił tę funkcję aż do likwidacji uczelni.
Zakończenie
Akademia Obrony Narodowej odegrała istotną rolę w kształceniu kadry dowódczej Sił Zbrojnych RP oraz specjalistów w dziedzinie bezpieczeństwa przez ponad dwadzieścia pięć lat swojego istnienia. Jej wkład w rozwój wiedzy o obronności oraz współprace międzynarodowe przyczyniły się do podniesienia
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).